Wat wetenschappelijke studies en experts ons leren over de langetermijneffecten van verontreinigende stoffen in onze omgeving, en waarom waterkwaliteit al onze aandacht verdient.
Elke dag drinken we water zonder erbij na te denken.
Het hoort bij onze maaltijden, onze lichaamsbeweging, onze slaap, onze concentratie. Het is een van de meest constante elementen van ons dagelijks leven.
Maar als het gaat om waterkwaliteit, blijft er vaak één vraag onbelicht: wat zijn de werkelijke effecten van herhaalde blootstelling aan bepaalde verontreinigende stoffen op onze gezondheid?
PFAS, cadmium, lood, kwik, perchloraten, microplastics: deze stoffen delen niet allemaal dezelfde eigenschappen, en ze worden ook niet allemaal door hetzelfde niveau van wetenschappelijk bewijs ondersteund. Sommige hebben inmiddels goed onderbouwde gezondheidseffecten; voor andere loopt het onderzoek nog.
Precies dit onderwerp hebben we besproken in een podcast met Alexandre Mahe, oprichter van Sküma Water, en Dr. Christian Boyer, doctor in de gezondheidsbiologie en expert op het gebied van milieugezondheid.
Deze podcast werd georganiseerd door Lucis, een platform voor preventieve gezondheidszorg dat meer dan 100 bloedbiomarkers analyseert (cardiometabole gezondheid, hormonen, ontsteking, lever- en nierfunctie) om persoonlijke begeleiding te bieden, zonder medisch advies te vervangen, een aanpak die rechtstreeks aansluit bij ons onderwerp: beter begrijpen wat het lichaam op de lange termijn stilletjes beinvloedt, precies waar het om gaat bij chronische blootstelling aan verontreinigende stoffen.
Welke ziekten kunnen dan werkelijk in verband worden gebracht met blootstelling aan verontreinigende stoffen? En vooral: wat weten we vandaag de dag met voldoende zekerheid?
Waterverontreiniging en gezondheid: het echte probleem is meestal chronische blootstelling
Voordat we het over ziekten hebben, is één onderscheid essentieel: acute blootstelling en chronische blootstelling vertellen niet hetzelfde verhaal.
Acute blootstelling betekent een grote hoeveelheid van een stof die in korte tijd wordt opgenomen. Dit soort vergiftiging kan snel symptomen veroorzaken, maar blijft relatief zeldzaam in de algemene bevolking voor de hier besproken verontreinigende stoffen.
Chronische blootstelling is anders.
Het gaat om lage of matige doses die maanden, soms jaren lang worden herhaald. Sommige stoffen kunnen zich dan ophopen in het lichaam of langetermijneffecten hebben op biologisch niveau.
Dit geldt met name voor bepaalde zware metalen en PFAS, waarvan de persistentie in het milieu, en bij sommige ook in het lichaam, bijzonder zorgwekkend is.
Dit betekent niet dat iemand die kraanwater drinkt automatisch een ziekte zal ontwikkelen.
Het betekent wel dat de beoordeling van gezondheidsrisico's niet beperkt kan blijven tot de vraag “is dit water veilig om te drinken?” Er moet ook rekening worden gehouden met blootstellingsniveaus, de duur ervan, en alle blootstellingsroutes samen.
Dit is precies de logica achter het exposoom: onze gezondheid is het resultaat van de combinatie van talloze omgevingsblootstellingen gedurende ons hele leven.
Cadmium: een zwaar metaal dat bijzonder zorgwekkend is voor nieren en botten
Cadmium is waarschijnlijk een van de duidelijkste voorbeelden als het gaat om chronische blootstelling.
In 2026 publiceerde het Franse voedsel- en milieuveiligheidsagentschap ANSES een beoordeling van de blootstelling van de Franse bevolking aan cadmium, waarbij meerdere blootstellingsroutes werden meegenomen. De conclusie is zorgwekkend: een aanzienlijk deel van de bevolking vertoont niveaus boven de gezondheidsreferentiewaarden.
Cadmium staat met name bekend om zijn effecten op de nieren en het skeletstelsel, en wordt geclassificeerd als kankerverwekkend, mutageen en giftig voor de voortplanting.
Dr. Christian Boyer benadrukt dit punt ook in onze podcast: onder de zware metalen vormt de nier een bijzonder belangrijk doelwit voor cadmium.
Een belangrijke nuance: water is niet de belangrijkste bron van cadmium
Dit punt is belangrijk om niet in de valkuil te trappen van “cadmium = verontreinigd water”.
Bij niet-rokers is voeding de belangrijkste blootstellingsroute voor cadmium, ruim vóór water. De eigen blootstellingsbeoordelingen van EFSA voor heel Europa bevestigen dit: voeding blijft de dominante bron voor de algemene bevolking.
Water kan niettemin een extra blootstellingsroute vormen wanneer het verontreinigd is.
Deze nuance is belangrijk: wanneer we het over waterverontreiniging hebben, is het doel niet om alle gezondheidseffecten van een verontreinigende stof aan water toe te schrijven, maar om de mogelijke bijdrage van deze dagelijkse blootstelling aan onze totale belasting te begrijpen.
Lood en kwik: bijzonder goed gedocumenteerde neurologische effecten
Lood en kwik zijn twee andere zware metalen waarvan de gezondheidseffecten uitgebreid zijn gedocumenteerd.
Lood kan met name het zenuwstelsel en het bloedsysteem aantasten. Bij kinderen zijn de zorgen bijzonder groot, omdat het zich ontwikkelende brein kwetsbaarder is voor neurotoxische effecten.
Kwik, met name in de vorm van methylkwik, is eveneens een erkend neurotoxine, met bijzondere aandacht voor blootstelling tijdens de zwangerschap en voor de ontwikkeling van het kind.
Ook hier is de bron van blootstelling divers: voeding, het milieu, oudere materialen of bepaalde beroepsmatige activiteiten.
Drinkwater is dus slechts één stukje van de puzzel.
Maar wanneer een stof aanwezig kan zijn in het water dat we dagelijks consumeren, verdient de vraag naar de bijdrage ervan aan de totale blootstelling uiteraard aandacht.
PFAS: “eeuwige chemicaliën” waarvan de gezondheidseffecten nu beter gedocumenteerd zijn
PFAS nemen tegenwoordig een bijzondere plaats in binnen discussies over waterkwaliteit.
Deze groep omvat duizenden chemische stoffen die al decennialang worden gebruikt vanwege hun weerstand tegen water, vet en hitte.
Het probleem: veel ervan zijn extreem persistent in het milieu.
En de wetenschappelijke kennis is de afgelopen jaren aanzienlijk toegenomen.
In 2023 classificeerde het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC) PFOA als kankerverwekkend voor de mens (groep 1). PFOS werd geclassificeerd als “mogelijk kankerverwekkend voor de mens” (groep 2B).
PFAS worden ook onderzocht op hun effecten op het immuunsysteem. In 2020 identificeerde EFSA een verminderde immuunrespons op vaccinatie als het kritieke effect dat wordt gebruikt om de veiligheidsdrempel voor vier belangrijke PFAS vast te stellen.
Kinderen vormen bovendien een bijzonder blootgestelde groep, met name vanwege hun voedselconsumptie in verhouding tot hun lichaamsgewicht.
En in drinkwater?
Sinds 12 januari 2026 moeten EU-lidstaten PFAS in drinkwater op geharmoniseerde wijze monitoren, met nieuwe Europese grenswaarden. De regelgeving stelt met name een limiet van 0,1 µg/L voor de som van bepaalde gemonitorde PFAS.
Dit is een belangrijke verandering.
Het illustreert ook iets breders: regelgeving evolueert naarmate wetenschappelijke kennis vordert.
Maar de duizenden bestaande PFAS profiteren uiteraard niet allemaal van hetzelfde niveau aan toxicologische gegevens.
Microplastics: een wetenschappelijke vraag die nog open staat
Microplastics vormen waarschijnlijk een van de moeilijkst te interpreteren onderwerpen van dit moment.
Ze worden aangetroffen in verschillende omgevingen, waaronder water, maar de precieze gevolgen van chronische blootstelling bij de mens zijn nog onvoldoende gekarakteriseerd.
Experimenteel onderzoek wijst op mogelijke mechanismen die ontsteking, oxidatieve stress en mogelijke interacties met het darmmicrobioom omvatten. Maar een groot deel van de beschikbare gegevens is nog afkomstig uit in-vitro- of dierstudies.
Het zou dan ook voorbarig zijn om te beweren dat de microplastics in water bij de mens een specifieke ziekte veroorzaken.
Hun aanwezigheid en de vraag naar chronische blootstelling vormen echter wel een serieus onderwerp voor wetenschappelijk en milieugezondheidsonderzoek.
Het is precies dit onderscheid tussen wat is aangetoond, wat waarschijnlijk is en wat nog moet worden vastgesteld, dat een serieus gesprek over waterkwaliteit mogelijk maakt.
Perchloraten: een minder bekend voorbeeld van verontreiniging, maar biologisch precies
Perchloraten krijgen veel minder media-aandacht dan PFAS of microplastics.
Toch is hun werkingsmechanisme bijzonder interessant: ze kunnen de opname van jodium door de schildklier verstoren.
Dit is met name belangrijk voor kwetsbare groepen, zoals zuigelingen en zwangere vrouwen.
In 2025 kregen verschillende gemeenten in de Franse regio Seine-et-Marne specifieke aanbevelingen over het gebruik van kraanwater voor zuigelingen, vanwege perchloraatconcentraties die de voorzorgsdrempels overschreden, een voorbeeld van hoe dergelijke lokale verontreiniging zich overal in Europa kan voordoen.
Dit voorbeeld herinnert ons aan iets essentieels: een verontreinigende stof hoeft niet in massale hoeveelheden aanwezig te zijn om bijzondere monitoring te rechtvaardigen. Het hangt allemaal af van de biologische eigenschappen ervan, de blootgestelde bevolking en de duur van de blootstelling.
De echte uitdaging: we worden nooit blootgesteld aan slechts één verontreinigende stof
Dit is misschien wel de meest complexe vraag van allemaal.
In het echte leven worden we nooit blootgesteld aan slechts één stof tegelijk.
We kunnen tegelijkertijd blootgesteld worden aan zware metalen, PFAS, pesticiden, milieuresiduen of deeltjes.
Toch heeft de toxicologie historisch gezien de meeste stoffen afzonderlijk bestudeerd.
EFSA ontwikkelt specifiek methodologieën om gecombineerde blootstelling aan meerdere chemische stoffen beter te kunnen beoordelen.
In onze podcast wijst Dr. Christian Boyer er ook op dat dit “cocktaileffect” een van de onderwerpen blijft waarover de wetenschappelijke kennis nog het meest beperkt is.
Dit betekent niet dat al deze stoffen simpelweg bij elkaar opgeteld worden en zo een ziekte veroorzaken.
Het betekent dat onze werkelijke blootstelling veel complexer is dan de experimentele modellen die één geïsoleerde stof bestuderen.
Moeten we dan bang zijn voor het water dat we drinken?
Nee.
En dat is waarschijnlijk de belangrijkste boodschap om te onthouden.
Water dat veilig wordt verklaard om te drinken, voldoet aan gezondheids- en regelgevingseisen. De mogelijke aanwezigheid van sporen van een verontreinigende stof betekent niet automatisch dat het gevaarlijk is of een ziekte zal veroorzaken.
De echte uitdaging is om onze dagelijkse blootstelling beter te begrijpen.
Water is één blootstellingsroute naast andere. Maar in tegenstelling tot veel andere consumptieproducten wordt het elke dag geconsumeerd, ons hele leven lang.
Daarom kan het verminderen van een vermijdbare blootstelling een rationele, preventieve aanpak zijn, zonder te vervallen in angst of een obsessieve zoektocht naar “perfect” water.
Een eenvoudige vraag: wat kunnen we werkelijk beheersen?
We kunnen uiteraard geen controle uitoefenen over bodemverontreiniging, industriële vervuiling of de persistentie van PFAS in het milieu.
Wat we wel kunnen doen, is onszelf afvragen hoe het staat met de kwaliteit van het water dat we elke dag kiezen om te drinken.
Precies hier krijgt purificatie zijn betekenis.
Bij Sküma Water berust deze aanpak op een proces in meerdere stappen: het water eerst zuiveren, en het vervolgens op een gecontroleerde manier remineraliseren.
Testen die door een onafhankelijk COFRAC-geaccrediteerd laboratorium op het filtratiesysteem van het MY™ Station zijn uitgevoerd, hebben de effectiviteit ervan beoordeeld voor verschillende groepen verontreinigende stoffen, met verwijderingspercentages van meer dan 96% voor de geteste zware metalen, waaronder cadmium en lood, in lijn met de prestaties die we beschreven in ons artikel over dagelijkse zware metalen. Alle in dit artikel genoemde verontreinigende stoffen, cadmium, lood, kwik, PFAS, perchloraten en microplastics, behoren tot de stoffen die door het MY™ Station worden verwijderd.
Het doel is niet om te beweren dat filtratie “ziekten voorkomt”.
Het vermindert bepaalde blootstellingsbronnen.
En dat onderscheid is essentieel.
Want de toekomst van hydratatie bestaat misschien niet simpelweg uit meer water drinken, maar uit beter begrijpen wat we drinken en het terugwinnen van controle over een deel van onze dagelijkse blootstelling.
Veelgestelde vragen
Hoe zijn de prestaties van de Sküma Super-Filter getest en gecertificeerd?
De prestaties van de Sküma Super-Filter zijn in februari 2025 beoordeeld en gecertificeerd door een onafhankelijk Frans laboratorium dat is geaccrediteerd door COFRAC.
De tests tonen met name de verwijdering aan van:
99,9% van de verontreinigende stoffen in water, waaronder 165 pesticiden en hun afbraakproducten, 20 PFAS, 14 zware metalen, geneesmiddelresiduen, vluchtige organische stoffen (VOC's), vinylchloridemonomeer (VCM) en perchloraten;
98% van de microplastics;
96% van de totaal opgeloste vaste stoffen (TDS);
61% van het TFA (trifluorazijnzuur).
Om deze prestaties te valideren, heeft Sküma een bijzonder strikt testprotocol opgesteld. Meer dan 230 verontreinigende stoffen die mogelijk in kraanwater aanwezig zijn, werden geselecteerd op basis van rapporten van de Regionale Gezondheidsagentschappen (ARS) en NSF/ANSI-normen. Het water dat voor de tests werd gebruikt, werd vervolgens verrijkt met deze verontreinigende stoffen voordat het door de Super-Filter werd gefilterd, om de verwijderingspercentages nauwkeurig te meten.
De Super-Filter combineert drie filtratietechnologieën: een sedimentfilter, een hoogwaardig actievekoolfilter en een omgekeerde-osmosemembraan. In de meeste gevallen bereiken de concentraties van verontreinigende stoffen na filtratie de kwantificeringsgrens van de analyses.
U kunt alle resultaten en testrapporten raadplegen in het gedeelte Wetenschap van onze website.
Ongeacht de kwaliteit van uw kraanwater, met het MY™ Station krijgt u gezuiverd water, dat u vervolgens naar wens kunt personaliseren.
Wat zijn de belangrijkste verontreinigende stoffen in water die de gezondheid kunnen beïnvloeden?
Tot de stoffen die uitgebreid worden gemonitord en onderzocht behoren PFAS, zware metalen zoals lood, kwik en cadmium, pesticiden, perchloraten en microplastics. Ze dragen echter niet allemaal hetzelfde niveau van wetenschappelijk bewijs of hetzelfde gezondheidsrisico.
Zijn PFAS in drinkwater gevaarlijk?
Sommige PFAS worden in verband gebracht met gedocumenteerde gezondheidseffecten. PFOA wordt door IARC geclassificeerd als kankerverwekkend voor de mens. EFSA beschouwt ook een verminderde immuunrespons op vaccinatie als een kritiek effect bij de beoordeling van bepaalde PFAS.
Is het cadmium in water gevaarlijk?
Cadmium is een zorgwekkende verontreinigende stof, met name voor nieren en botten, en wordt geclassificeerd als kankerverwekkend. Voeding is echter de belangrijkste blootstellingsroute voor de algemene niet-rokende bevolking, water is slechts een van de mogelijke bronnen.
Veroorzaken microplastics in water ziekten?
De huidige wetenschappelijke gegevens maken het nog niet mogelijk om precies vast te stellen welke ziekten, indien van toepassing, door microplastics in water bij de mens zouden worden veroorzaakt. Mogelijke mechanismen met ontsteking en oxidatieve stress worden onderzocht, maar meer onderzoek is nodig.
Kunnen verontreinigende stoffen uit drinkwater worden verwijderd?
Bepaalde behandelingstechnologieën kunnen specifieke groepen verontreinigende stoffen aanzienlijk verminderen. De effectiviteit ervan hangt echter af van de gebruikte technologie en de betreffende stof. Filtratie mag niet worden gepresenteerd als een universele oplossing.
Wat u moet onthouden
Verontreinigende stoffen in water mogen niet worden genegeerd, maar mogen ook geen bron van angst worden.
Het onderwerp is genuanceerder: sommige stoffen hebben nu goed gedocumenteerde gezondheidseffecten, terwijl andere nog onderwerp van onderzoek zijn. En onze blootstelling komt nooit uit slechts één bron.
Water is simpelweg een van de dagelijkse blootstellingen die we beter kunnen begrijpen en, in sommige gevallen, beter kunnen beheersen.
Dit is de logica achter de aanpak van Sküma Water voor hydratatie: transparanter, meer gecontroleerd en gebaseerd op het begrijpen van wat we drinken.
Want kennis mag geen angst creëren.
Ze moet ons juist meer grip geven op onze dagelijkse keuzes.
