Het korte antwoord: hard water is kraanwater met veel opgelost calcium en magnesium, dat het opneemt als regenwater door krijt en kalksteen sijpelt. Het is veilig om te drinken, maar boven ongeveer 11 °dH laat het kalk achter overal waar water wordt verwarmd, slijten apparaten sneller, hebt u meer zeep nodig en vormt zich een laagje op uw thee.
Hoe hard uw water is, hangt af van waar u woont. In Nederland ontharden de drinkwaterbedrijven het water grotendeels zelf, en Amsterdam levert water van 7,8 °dH. In Brussel loopt de hardheid op tot ruim 23 °dH, in Parijs tot ruim 20 °dH en in Londen ligt ze rond 15 °dH.
Hieronder leest u wat hard water is, wat het in uw dagelijks leven doet, wat het onderzoek zegt, en hoe u ermee omgaat, van ontkalken tot gefilterd water.
Wat is hard water?
Hard water is water met een hoog gehalte aan opgelost calcium en magnesium. Regenwater is van nature zacht, maar als het door krijt en kalksteen naar het grondwater of een rivier sijpelt, lost het deze twee mineralen op. Hoe hard uw water is, hangt dus af van de bodem, zegt ook de Britse drinkwatertoezichthouder, de Drinking Water Inspectorate (DWI).
Hardheid bestaat uit twee delen:
1. Tijdelijke (of carbonaat)hardheid: die komt van calciumcarbonaat en vormt kalk als water wordt verwarmd.
2. Blijvende hardheid: die komt van calcium- en magnesiumsulfaat en vormt geen kalk bij verwarmen.
Bron: factsheet over waterhardheid van United Utilities, 2024.
Kortom: hardheid is calcium en magnesium uit de bodem, en het carbonaatdeel is wat kalk wordt.
Hoe wordt waterhardheid gemeten?
In Nederland wordt waterhardheid meestal uitgedrukt in Duitse graden (°dH) of in millimol per liter (mmol/l). Eén mmol/l staat gelijk aan 5,6 °dH. In Frankrijk en België gebruikt men Franse graden (°f) en in het Verenigd Koninkrijk milligram calciumcarbonaat per liter. Waternet noemt water zacht onder 8 °dH, gemiddeld tussen 8 en 12 °dH en hard boven 12 °dH.
| Hardheid | Duitse graden (°dH) | mmol/l |
|---|---|---|
| Zacht | onder 8 | onder 1,4 |
| Gemiddeld | 8 tot 12 | 1,4 tot 2,1 |
| Hard | boven 12 | boven 2,1 |
Kortom: 15 °dH in Londen, 26,6 °f in Parijs of 266 mg/l: het is één schaal in drie eenheden.
Hoe hard is het water in Nederland, België, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk?
Hardheid volgt de bodem, dus ze verschilt per regio en soms per straat. Gebieden op krijt en kalksteen, zoals Brussel, Parijs, Straatsburg en Londen, hebben hard water. In Nederland ontharden bijna alle drinkwaterbedrijven het water centraal, zegt onderzoeksinstituut KWR, en volgens Waternet ligt het Nederlandse gemiddelde rond 8 °dH.
| Plaats | Hardheid | Categorie |
|---|---|---|
| Amsterdam (Waternet) | 7,8 °dH (1,40 mmol/l) | Zacht |
| Brussel | 11,8 tot 23,5 °dH | Gemiddeld tot hard |
| Parijs, per distributiegebied (2024) | 7,8 tot 20,4 °dH | Zacht tot hard |
| Straatsburg (gemiddeld) | 14,6 °dH | Hard |
| Londen, City-zone (gemiddeld 2025) | 14,9 °dH | Hard |
De cijfers komen van Waternet, van de Brusselse leverancier Vivaqua zoals geciteerd door The Brussels Times in 2025, uit het jaarverslag 2024 van Eau de Paris, van de Eurométropole de Strasbourg en uit het rapport 2025 van Thames Water, omgerekend naar Duitse graden.
Kortom: in Nederland is het water meestal al zacht gemaakt, maar wie in Brussel of Parijs woont, heeft vaak hard water.
Hoe weet ik hoe hard mijn water is?
De snelste manier om te weten hoe hard uw water is, is het te vragen aan uw drinkwaterbedrijf. Nederlandse drinkwaterbedrijven vermelden de hardheid voor uw postcode op hun website, in België publiceren de leveranciers de hardheid per gemeente, en in Frankrijk staan de controleresultaten per gemeente online.
Kortom: uw drinkwaterbedrijf meet het al, begin daar.
Is hard water veilig om te drinken?
Ja, hard water is veilig om te drinken. De Europese regels stellen geen maximum aan hardheid, calcium of magnesium in drinkwater, en het Nederlandse Drinkwaterbesluit eist juist een minimum van 1 mmol calcium en magnesium per liter, schrijft KWR. Health Canada concludeert in zijn evaluatie van 2024 dat calcium en magnesium bij de gehaltes in kraanwater geen probleem voor de volksgezondheid vormen.
Waterleveranciers bevestigen dat. De stadsdeelraad van het 11e arrondissement van Parijs zegt dat de kalk in het Parijse water geen enkel gezondheidsrisico vormt, Straatsburg dat hard water geen negatieve gevolgen voor de gezondheid heeft, en de Schotse toezichthouder dat kraanwater veilig is, hard of zacht. Te zacht water kan bovendien leidingen aantasten, wat een reden is om een minimum te stellen.
Oordeel: hard water is een kwestie van smaak en slijtage, niet van veiligheid.
Wat doet hard water in uw huis?
Hard water laat kalk achter overal waar water wordt verwarmd, waardoor apparaten korter meegaan en minder efficiënt werken, aldus de DWI. Het vraagt ook meer zeep en wasmiddel om te schuimen, laat witte vlekken achter op kranen, gootstenen en douchewanden en verandert bij hoge gehaltes de smaak van water.
Kalk ontstaat doordat calciumcarbonaat uit hard water neerslaat als het warm wordt. Eau de Paris legt de grens waarboven water kalk afzet bij ongeveer 20 °f, ofwel 11 °dH, afhankelijk van de temperatuur, en het 11e arrondissement van Parijs voegt toe dat calcium pas vanaf ongeveer 60 °C kalk wordt. Daarom krijgen waterkokers, strijkijzers, koffiezetapparaten, vaatwassers, douchekoppen en boilers het zwaarst te verduren.
Smaak is het andere effect. De Nieuw-Zeelandse watertoezichthouder Taumata Arowai legt de smaakdrempel voor calcium tussen 100 en 300 mg/l, afhankelijk van de mineralen waarmee het samengaat, en United Utilities merkt op dat mensen die verhuizen het verschil vaak proeven, vooral in thee.
Kortom: hard water kost u ontkalken, schoonmaakmiddelen en levensduur van apparaten, en bij hoge gehaltes verandert de smaak.
Wat zegt het onderzoek over hard water en thee?
Het laagje op uw thee komt vooral van het water. In 2021 lieten onderzoekers van de ETH Zürich in het tijdschrift Physics of Fluids zien dat calciumcarbonaat in het water de belangrijkste oorzaak is van het dunne, glanzende laagje op zwarte thee, en dat dat laagje sterker wordt naarmate er meer calciumcarbonaat in zit.
In een vervolgstudie uit 2023 in Soft Matter, met kunstmatig kraanwater van verschillende hardheid, stelde hetzelfde team vast dat hardheid de grootste invloed heeft op hoe sterk het laagje wordt. Een scheutje citroen verzwakte het zo dat er geen zichtbaar laagje meer ontstond, zelfs niet in hard water. De minst verwachte bevinding gaat de andere kant op: volgens hoofdauteur Caroline Giacomin van de ETH Zürich zou thee gezet met volkomen zuiver water behoorlijk bitter smaken.
Oordeel: hard water maakt het laagje op uw thee, maar wat mineralen maken hem lekkerder; het doel is balans, niet nul.
Hoe vermindert u kalk in huis?
U vermindert kalk door de kalk die er al zit te verwijderen en te beperken hoeveel er nieuw bijkomt. Regelmatig ontkalken pakt het bestaande aan. De hardheid verlagen van het water dat u verwarmt, of het water dat u drinkt filteren, pakt de rest aan. Deze stappen zijn gebaseerd op adviezen van Waternet, Eau de Paris en Britse waterbedrijven.
| Stap | Wat te doen | Waarom het helpt |
|---|---|---|
| 1. Ken uw hardheid | Zoek het cijfer van uw drinkwaterbedrijf op voor uw postcode of gemeente | U weet of kalk waarschijnlijk is (vanaf ongeveer 11 °dH) |
| 2. Ontkalk regelmatig | Leg een losse douchekop een nacht in schoonmaakazijn en volg voor waterkoker en koffiezetapparaat het advies van de fabrikant, zegt Waternet | Azijn lost kalk van calciumcarbonaat op |
| 3. Let op de temperatuur | Houd een boiler op 60 °C, niet hoger | Er vormt zich minder kalk in de leidingen, en 60 °C houdt bacteriën nog onder controle, adviseert SES Water |
| 4. Stel uw vaatwasser in | Stel het zout- of hardheidsniveau af op uw water | De vaatwasser past zich aan het water aan dat hij krijgt |
| 5. Filter uw drinkwater | Gebruik een filter dat de hardheid verlaagt, zoals een ionenwisselaar of omgekeerde osmose | Minder hardheid erin, minder kalk eruit |
Kortom: ontkalk wat er is en verlaag daarna de hardheid van het water dat u verwarmt en drinkt.
Waterontharder, filterkan of omgekeerde osmose: wat is het beste bij hard water?
Dat hangt af van wat u wilt beschermen. Een waterontharder voor het hele huis beschermt leidingen en apparaten, maar waterbedrijven raden af om onthard water te drinken. Een filterkan met een ionenwisselaar haalt een deel van de hardheid uit uw drinkwater. Omgekeerde osmose haalt er bijna alles uit, en daarom voegen sommige systemen weer mineralen toe, zoals Sküma® Water.
| Oplossing | Effect op hardheid | Drinkwater | Onderhoud |
|---|---|---|---|
| Alleen ontkalken | Verwijdert bestaande kalk; hardheid blijft gelijk | Ongewijzigd kraanwater | Regelmatig ontkalken |
| Waterontharder | Vervangt calcium en magnesium door natrium | Afgeraden: houd de keukenkraan onthardingsvrij (DWI) | Installatie en onderhoud door een vakman (DWI) |
| Filterkan met ionenwisselaar | Haalt een deel van het calcium eruit, verlaagt de carbonaathardheid (gegevens fabrikant) | Ja | Patroon ongeveer elke vier weken vervangen |
| Omgekeerde osmose met remineralisatie | Haalt bijna alle hardheid eruit en voegt daarna een afgemeten mineralenprofiel toe | Ja | Filter vervangen en af en toe ontkalken |
Het bezwaar tegen onthard water is natrium: een ontharder op basis van ionenwisseling voegt natrium toe, wat telt voor wie zoutarm moet eten, schrijft KWR, en de DWI raadt aan de keukenkraan onthardingsvrij te houden. De Europese drinkwaterrichtlijn erkent een verwant punt door landen toe te staan een minimum aan calcium, magnesium of mineralen te stellen voor onthard of gedemineraliseerd water. Nederland doet dat al met het minimum van 1 mmol/l in het Drinkwaterbesluit.
Oordeel: onthard gerust voor uw leidingen, maar filter het water dat u drinkt en houd er wat mineralen in.
Hoe helpt Sküma® bij hard water?
De Sküma® MY™ Station haalt de hardheid uit uw kraanwater en voegt daarna alleen de mineralen toe die u kiest. Het Super-Filter met drie stappen, dat eindigt met een membraan voor omgekeerde osmose, bracht de totale hardheid terug van 17,6 naar 0,8 °dH (315 naar 14 mg/l) in een onafhankelijke test van een Frans, door COFRAC geaccrediteerd laboratorium in februari 2025. MY™ Bases voegen daarna een afgemeten mineralenprofiel toe, Soft, Plus of Alkaline, aan zowel koud als warm water. Berekend op basis van de mineralen die elk profiel vermeldt, voegen ze ongeveer 1 tot 7 °dH toe, zodat het water, ook met wat het filter doorlaat, ruim onder de 11 °dH blijft waarboven kalk waarschijnlijk wordt. Heet water is direct beschikbaar op 50, 75, 85 of 92 °C, en veel van onze klanten vertellen ons dat ze geen waterkoker meer gebruiken. Het apparaat staat op het aanrecht zonder enige aansluiting, dus het past net zo goed in een huurappartement in Brussel als in een gezinskeuken in Utrecht.
Oordeel: eerst zuiveren, dan de mineralen toevoegen die u wilt, in de hoeveelheid die u wilt.
Om te onthouden
Hard water is calcium en magnesium uit krijt en kalksteen, en het is veilig om te drinken. Boven ongeveer 11 °dH zet het kalk af in alles wat water verwarmt, vraagt het meer zeep en kunt u het proeven, van Brussel tot Parijs en Londen. Ontkalk regelmatig, houd onthard water weg van de keukenkraan en filter het water dat u drinkt, met behoud van wat mineralen.
Veelgestelde vragen over hard water
Wat is het verschil tussen hard en zacht water?
Hard water bevat veel opgelost calcium en magnesium, zacht water weinig. Waternet noemt water zacht onder 8 °dH en hard boven 12 °dH. Hard water zet kalk af bij verwarmen en vraagt meer zeep, terwijl heel zacht water leidingen sneller kan aantasten, een reden waarom het Drinkwaterbesluit een minimumhardheid eist.
Is hard water slecht voor u?
Niet per se. De Europese regels stellen geen maximum aan hardheid, calcium of magnesium in drinkwater, en Health Canada ziet in zijn evaluatie van 2024 bij de gehaltes in kraanwater geen probleem voor de volksgezondheid. De gevolgen van hard water betreffen smaak, schoonmaken en apparaten, niet de veiligheid.
Haalt koken de hardheid uit water?
Gedeeltelijk. Koken zet tijdelijke, of carbonaathardheid, om in kalk van calciumcarbonaat, en daarom verzamelt die zich in de waterkoker. Blijvende hardheid, van calcium- en magnesiumsulfaat, blijft opgelost en vormt geen kalk, volgens United Utilities. Koken verplaatst de hardheid van het water naar het verwarmingselement, zonder haar kwijt te raken.
Haalt een filterkan de kalk uit water?
Een filterkan met een ionenwisselaar haalt een deel van het calcium eruit, wat de carbonaathardheid en de kalk die daaruit ontstaat vermindert, aldus filterfabrikant Brita. Het haalt niet alle hardheid weg. Omgekeerde osmose haalt er bijna alles uit: in de laboratoriumtest van Sküma uit 2025 daalde de totale hardheid van 17,6 naar 0,8 °dH.
Hoe verwijder ik kalk?
Laat het verkalkte onderdeel weken in schoonmaakazijn en spoel het daarna grondig met schoon water. Azijn lost kalk van calciumcarbonaat op van waterkokers, douchekoppen, kranen en waterreservoirs. Ontkalk in een gebied met hard water regelmatig in plaats van te wachten op een dikke laag, en volg eerst de instructies van de fabrikant van het apparaat.
Waarom zit er een laagje op mijn thee?
Calciumcarbonaat in hard water reageert met stoffen in de thee en vormt zo een dun, glanzend laagje, vonden onderzoekers van de ETH Zürich in 2021 en 2023. Hoe harder het water, hoe sterker het laagje. Een scheutje citroen breekt het op, en thee gezet met volkomen zuiver water vormt geen laagje maar smaakt bitter.
Kan ik onthard water drinken?
Waterbedrijven raden het af. Een ontharder vervangt calcium en magnesium door natrium, wat telt voor wie zoutarm eet, schrijft KWR, en de Britse toezichthouder DWI raadt aan de keukenkraan onthardingsvrij te houden voor drinken en koken. Een ontharder is bedoeld om leidingen en apparaten te beschermen.
Haalt de Sküma® MY™ Station de hardheid uit water?
Ja. Het Super-Filter met omgekeerde osmose bracht de totale hardheid terug van 17,6 naar 0,8 °dH in een test uit 2025 van een Frans, door COFRAC geaccrediteerd laboratorium. MY™ Bases voegen daarna het mineralenprofiel van uw keuze toe, goed voor ongeveer 1 tot 7 °dH, onder het niveau waarboven kalk waarschijnlijk wordt.
Moet een MY™ Station ontkalkt worden in een gebied met hard water?
Ja. Er vormt zich na verloop van tijd toch wat kalk, dus we raden aan de MY™ Station elke 12 tot 16 weken te ontkalken, of na acht weken zonder gebruik. Het Super-Filter gaat 750 tot 1.100 liter mee, en hoe harder uw kraanwater, hoe eerder het vervangen moet worden.
Bronnen: Waternet, hardheid van kraanwater; KWR, R. Hofman-Caris, Het drinkwater is al zacht. Moet het nog zachter? (2021); Drinking Water Inspectorate, waterhardheid (2026); Vivaqua, geciteerd door The Brussels Times (2025); Eau de Paris, jaarverslag waterkwaliteit (2024); mairie du 11e arrondissement de Paris, L’eau à Paris (2026); Eurométropole de Strasbourg, waterkwaliteit (2025); Thames Water, waterkwaliteitsrapport, City-zone (2025); SES Water, waterhardheid en kalk (2026); United Utilities, factsheet waterhardheid (2024); Drinking Water Quality Regulator for Scotland, waterhardheid; Health Canada, operationele parameters (2024); Taumata Arowai, esthetische waarden voor drinkwater (2022); Brita, hoe waterfilters werken (2026); Giacomin en Fischer, Physics of Fluids (2021); Giacomin, Chen, Hack en Fischer, Soft Matter (2023); laboratoriumtest Sküma®, COFRAC-geaccrediteerd laboratorium (2025); FAQ Sküma® (2026). Laatst bijgewerkt: 21/10/2026.
Let op: dit artikel is bedoeld ter informatie en vervangt geen medisch advies.
